Dier · Duitsland, Oostenrijk, Hongarije
Gewone karper
Cyprinus carpio – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
De karper is een zware, goudbruine vis met vier voeldraden aan zijn bek, waarmee hij in de modder op de bodem naar eten zoekt. Die voeldraden heten baarddraden en kunnen proeven en voelen wat er in de bagger zit. Karpers komen uit rivieren in Europa en Azië, en mensen brachten ze naar vijvers bijna overal ter wereld.
Fotocredit: Ffish.asia (CC BY 4.0) · Ermell (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Gewone karper: waar leeft het?
Thuis: Warme, trage rivieren en plantenrijke meren, oorspronkelijk in Europa en Azië.
In het wild leeft het in deze landen: Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Servië, Roemenië, Bulgarije, Oekraïne.
Beschermingsstatus volgens de IUCN: niet bedreigd.
In het kort
Volgroeid: meestal 40–80 cm lang, tot ongeveer 1,2 m. Het weegt ongeveer 5 kilo. Op het menu: planten én vlees.
Het verhaal erachter
Een karper eet met de kop omlaag en de staart omhoog: hij zuigt happen modder op, zoekt er wormen, slakken en insectenlarven uit en blaast de rest weer weg. In zijn kaken zitten helemaal geen tanden; hij vermaalt zijn eten met harde keeltanden tegen een botplaat achter in de schedel. Romeinse boeren en later kloosters hielden karpers in vijvers, en zo kwamen ze in bijna heel Europa terecht. Kwekers fokten vissen met nauwelijks schubben: een spiegelkarper heeft er maar een paar grote, glimmende op zijn flank. In warme zomers paaien karpers luid klotsend tussen ondiepe waterplanten, en een groot vrouwtje kan een miljoen eitjes afzetten. Ze worden erg oud: van een wilde karper is vastgesteld dat hij 64 jaar was. Waar ze ver van huis zijn losgelaten, woelen ze de bodem zo om dat het water troebel wordt en de planten verdwijnen.
Op de wereldbol vinden
Gewone karper is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Waarom heeft een karper baarddraden?
De baarddraden zitten vol smaakpapillen. De karper duwt ze door zachte modder om wormen en slakken te vinden die hij in zulk troebel water nooit zou zien.
Zijn karpers goed of slecht voor een meer?
In de rivieren waar ze vandaan komen horen ze thuis. In meren ver van huis woelen ze de bodem om en maken het water troebel, daarom zien veel landen ze als plaag.
Kan een karper in warm, vies water leven?
Beter dan bijna elke andere grote vis. Karpers verdragen weinig zuurstof en happen lucht aan het oppervlak, dus ze overleven in vijvers waar forel of snoek zou sterven.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: