Rivier · Turkmenistan, Oezbekistan
Amoe Darja
De Amoe Darja is de grote stroom van Turkmenistan en Oezbekistan in Centraal-Azië. Hij legt zo'n 2400 kilometer door woestijnen af richting het Aralmeer, dat zijn water vandaag amper nog haalt.
Fotocredit: Petar Milošević (CC BY-SA 4.0) · Mario Biondi, writer (CC BY 2.5) · Wikimedia Commons
Waar ligt de Amoe Darja?
De rivier begint hier: Pamir, waar de Panj en de Vachsj samenkomen.
Hij mondt uit in vroeger het Aralmeer; tegenwoordig bereikt hij het niet meer.
Landen aan de rivier: Turkmenistan, Oezbekistan.
Het verhaal erachter
De Amoe Darja ontstaat waar twee bergrivieren samenkomen en voert smeltwater uit de Pamir naar gloeiend hete woestijnen. Het water is bruin van fijn zand en de oevers zijn zo zacht dat de stroom na een zware vloed opzij kan schuiven. Duizenden jaren lang staken karavanen van de zijderoute hem over, en oude steden als Chiva groeiden langs zijn kanalen. Tegenwoordig leiden kanalen bijna al het water naar reusachtige katoenvelden, zodat de rivier aan het eind nog maar dun aankomt. Daardoor is het Aralmeer, waar hij vroeger eindigde, enorm gekrompen en staan roestige schepen in droog zout. Vroeger leefden hier tijgers; nu beschermt men herten en wilde zwijnen. Nog altijd dragen ezels zware lasten door de stoffige tuinen langs de oevers.
Vragen die kinderen stellen
Hoe lang is de Amoe Darja?
De Amoe Darja is ongeveer 2400 kilometer lang. Tel je de bergrivieren mee waaruit hij ontstaat, dan noemen sommige boeken een flink groter getal.
Door welke landen loopt de Amoe Darja?
Hier staat de Amoe Darja voor Turkmenistan en Oezbekistan. In beide droge landen is hij veruit de belangrijkste waterbron.
Waar mondt de Amoe Darja uit?
Vroeger eindigde de Amoe Darja in het Aralmeer. Er wordt zoveel water voor akkers afgetapt dat de rivier meestal al in de woestijn opdroogt.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: