Dier · Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland
Zandhagedis
Lacerta agilis – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
In het voorjaar worden de flanken van het mannetje van de zandhagedis felgroen, alsof iemand ze heeft geverfd, het vrouwtje blijft bruin. De rest van het jaar lijken ze allebei op een stukje gestreepte zandgrond.
Fotocredit: Bouke ten Cate (CC BY 4.0) · Calistemon (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Zandhagedis: waar leeft het?
Thuis: zonnige heide, duinen, taluds en bosranden.
In het wild leeft het in deze landen: het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Polen, Oostenrijk, Zweden, Rusland.
Beschermingsstatus volgens de IUCN: niet bedreigd.
In het kort
Volgroeid: tot ongeveer 20 cm, staart meegerekend. Het weegt ongeveer 0 015 kilo. Op het menu: insecten.
Het verhaal erachter
De zandhagedis loopt op zon: pas als haar lijf warm is komt ze echt op gang, en daarom begint de ochtend plat op een steen of een kaal stukje zand. Daarna jaagt ze op krekels, kevers, spinnen en rupsen, die ze met een korte spurt en een hap pakt. In juni graaft het vrouwtje een kuiltje in los, zonnig zand en legt er zes tot vijftien eieren in; het broeden doet de warmte van de bodem. Grijpt een vogel of een kat haar staart, dan breekt die af op een ingebouwd breekpunt en blijft bewegen terwijl de hagedis wegschiet; later groeit er een kortere aan. Vanaf oktober kruipt ze in een oud muizenhol of onder wortels en slaapt de winter door. Van Engeland tot Siberië komt ze nog veel voor, maar veel zandplekken zijn volgebouwd of dichtgegroeid, en daarom worden heidevelden en oude spoortaluds expres open gehouden.
Op de wereldbol vinden
Zandhagedis is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Waarom wordt het mannetje in het voorjaar groen?
De groene flanken zijn zijn bruidspak: ze laten vrouwtjes zien dat hij sterk is en houden andere mannetjes bij zijn plekje vandaan. Aan het eind van de zomer vervaagt de kleur weer, en hoe feller hij is, hoe meer uren hij in de zon heeft gelegen.
Waar kun je een zandhagedis tegenkomen?
Op warme, open grond met los zand: heidevelden, duinen, zonnige spoortaluds, groeveranden en de zonkant van een bospad. Ze leeft van Zuid-Engeland dwars door Europa tot het Baikalmeer in Siberië.
Wat gebeurt er als ze haar staart verliest?
De staart breekt af op een plek die daarvoor is gemaakt en beweegt daarna nog even in haar eentje, zodat de aanvaller naar de staart kijkt en niet naar de hagedis. Er groeit een nieuwe aan, maar die blijft korter en wordt gedragen door kraakbeen in plaats van echte botten; dat kost zoveel energie dat de hagedis haar staart alleen in nood opgeeft.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: