Dier · Noorwegen, IJsland, Ierland
Atlantische zalm
Salmo salar – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
De Atlantische zalm komt uit het grind van een rivier, trekt naar de open zee en keert jaren later precies naar diezelfde rivier terug. Die ene beek terugvinden tussen duizenden is een van de grootste reizen in het dierenrijk.
Fotocredit: Charles Cusson/Atlantic Salmon Federation (CC BY-SA 2.5) · Peter Steenstra at the Green Lake National Fish Hatchery (Publiek domein) · E. Peter Steenstra/USFWS (Publiek domein) · Wikimedia Commons
Atlantische zalm: waar leeft het?
Thuis: in koude rivieren en op de open Noord-Atlantische Oceaan.
In het wild leeft het in deze landen: Noorwegen, IJsland, Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Canada, de Verenigde Staten, Rusland, Groenland.
Beschermingsstatus volgens de IUCN: bijna bedreigd.
In het kort
Volgroeid: 70 tot 80 cm als volwassen vis. Het weegt ongeveer 4,5 kilo. Op het menu: vlees.
Het verhaal erachter
Een jonge zalm brengt zijn eerste jaren in de rivier door als gestreepte parr en jaagt op insecten in de stroming. Dan verandert zijn lichaam: hij wordt zilverkleurig, zijn kieuwen leren met zout omgaan en als smolt laat hij zich naar zee zakken. Op de Noord-Atlantische Oceaan groeit hij snel van lodde, haring en zandspiering, en na één tot drie jaar wegen de meeste zalmen drie tot vijf kilo. Voor de terugweg gebruikt hij over grote afstand blijkbaar het magneetveld van de aarde en op het laatste stuk de geur van zijn eigen rivier; maar ongeveer één op de twintig komt in de verkeerde terecht. Stroomopwaarts vecht hij tegen de stroom, springt over watervallen en stuwen, en de flanken van de mannetjes krijgen een roodbruine bruiloftskleur. Het vrouwtje slaat met haar staart een kuil in het grind en legt daar duizenden eitjes in, die het mannetje bevrucht voordat het grind er weer overheen schuift. Anders dan de Pacifische zalmen overleven sommige Atlantische zalmen het paaien, zakken mager en uitgeput terug naar zee en maken de hele reis soms een tweede keer.
Op de wereldbol vinden
Atlantische zalm is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Hoe groot wordt een Atlantische zalm?
Na twee jaar op zee is een zalm meestal 70 tot 80 centimeter lang en weegt hij drie tot vijf kilo. Er bestaan dieren van meer dan een meter, en de zwaarste ooit gemelde zalm woog bijna vijftig kilo.
Waar leeft de Atlantische zalm?
Hoe vindt een zalm zijn eigen rivier terug?
Onderzoekers denken dat de vis ver op zee het magneetveld van de aarde als een ruwe kaart leest en dicht bij de kust op zijn reukzin overschakelt. Elke rivier heeft een eigen geurmengsel, en dat van zijn jeugd onthoudt de zalm blijkbaar.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: