Dier · Verenigd Koninkrijk, Ierland, Duitsland
Kelderpissebed
Oniscus asellus – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
De kelderpissebed is helemaal geen insect maar een kreeftachtige, een naaste verwant van krabben en garnalen die aan land is gaan wonen. Ze ademt met kieuwachtige organen aan haar buikzijde en heeft daarom altijd een vochtige plek nodig.
Fotocredit: Andrawaag (CC BY-SA 4.0) · Please report references to kulac gmx.at . (CC BY-SA 3.0) · Syrio (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Kelderpissebed: waar leeft het?
Thuis: vochtige kelders, dood hout en muren.
In het wild leeft het in deze landen: het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Duitsland, Frankrijk, Nederland, België, Spanje, Zweden.
In het kort
Volgroeid: tot ongeveer 1,5 cm lang. Het weegt ongeveer 0 kilo. Op het menu: planten.
Het verhaal erachter
Til in de tuin een oude plank op en je vindt er vaak een hele groep pissebedden dicht tegen elkaar in het donker. Tel de pootjes: het zijn er veertien, dus zeven paar, en dat verraadt al dat dit geen insect is. Achteraan het lichaam liggen platte plaatjes, de pleopoden, en die werken als kieuwen: ze nemen alleen lucht op als er een laagje water op ligt. Daarin zit het hele geheim van de pissebed. In droge lucht verliest ze snel vocht, dus overdag verstopt ze zich en 's nachts eet ze dood blad, vermolmd hout en schimmel. Het vrouwtje draagt haar eitjes in een met water gevuld buidelzakje tot de bleke jongen eruit kruipen, kleine kopieën van hun moeder. Groeien betekent vervellen, en dat doet een pissebed in twee stappen: eerst de achterste helft van haar pantser, een paar dagen later de voorste, waardoor ze even tweekleurig is.
Op de wereldbol vinden
Kelderpissebed is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Hoe zie je dat een pissebed geen insect is?
Tel de poten: een pissebed heeft er veertien, een insect maar zes. Ze heeft ook geen vleugels, twee paar antennes in plaats van één en een lijf van overlappende plaatjes als dakpannen.
Waar leven kelderpissebedden?
Overal waar het donker en vochtig is: onder stenen, schors en bloempotten, in de compost, in kelders en in scheuren van oude muren. Ze komen in heel Europa voor en zijn door mensen tot in Amerika terechtgekomen.
Waarom hebben pissebedden vocht nodig?
Hun ademhalingsorganen zijn omgebouwde kieuwen die alleen werken als ze nat zijn, en hun pantser houdt vocht slecht vast. In een droge, verwarmde kamer droogt een pissebed binnen een dag uit; zet haar dus liever buiten onder vochtige bladeren.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: