Wobbly Blue MarbleDe aarde, uitgelegd voor nieuwsgierige kinderen.

Dier · Mauritanië, Mali, Niger

Woestijnsprinkhaan

Schistocerca gregaria – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.

De woestijnsprinkhaan is een sprinkhaan die van kleur en gedrag verandert zodra veel dieren dicht op elkaar gedrukt komen te zitten. Eenlingen worden zwermdieren die in reusachtige wolken over Afrika en Azië trekken.

Woestijnsprinkhaan: waar leeft het?

Thuis: in woestijnen, droog grasland en doornstruweel.

In het wild leeft het in deze landen: Mauritanië, Mali, Niger, Soedan, Ethiopië, Saoedi-Arabië, Jemen, India.

In het kort

Volgroeid: 4,5 tot 7 cm lang. Het weegt ongeveer 0 002 kilo. Op het menu: planten.

Het verhaal erachter

Meestal leeft de woestijnsprinkhaan in zijn eentje. In die solitaire vorm is hij zandkleurig of groenig, beweegt weinig en gaat andere sprinkhanen uit de weg, in een droge gordel van Mauritanië tot noordwest-India. Na flinke regen groeien de planten, komen heel veel jongen uit en, zodra het groen weer krimpt, zitten ze allemaal dicht op elkaar in dezelfde struiken. Hun achterpoten stoten dan voortdurend tegen elkaar, en die herhaalde aanraking zet binnen enkele uren een verandering in het lichaam in gang: de dieren worden actief, zoeken elkaar op in plaats van elkaar te mijden, en de volgende generatie komt geel met zwart uit het ei in plaats van bleekgroen. Die opeengepakte vorm heet gregair en is de zwermvorm. Een grote zwerm telt 40 tot 80 miljoen sprinkhanen per vierkante kilometer, legt 100 tot 150 kilometer per dag af en eet op die dag net zoveel planten als tienduizenden mensen. Waarschuwingsdiensten in Afrika en Azië houden daarom de regen en de kleine groepjes in de gaten, want een zwerm voorkomen is veel makkelijker dan hem stoppen.

Op de wereldbol vinden

Woestijnsprinkhaan is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.

De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.

Vragen die kinderen stellen

Hoe herken je een zwermsprinkhaan?

Een solitaire woestijnsprinkhaan is zandkleurig of groenig en blijft rustig. Jonge zwermdieren zijn felgeel met zwarte tekening, en volwassen zwermmannetjes worden ook geel.

Waar leven woestijnsprinkhanen?

In een droge gordel van ongeveer 16 miljoen vierkante kilometer, van Mauritanië via de Sahara en Arabië tot noordwest-India. Bij een plaag bereiken ze Zuid-Europa en Oost-Afrika.

Wat maakt van losse sprinkhanen een zwerm?

De drukte. Als de dieren opeengepakt op de laatste groene struiken zitten, raken hun achterpoten elkaar voortdurend en binnen enkele uren schakelt het lichaam over op de zwermvorm.

Waar deze cijfers vandaan komen

Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.

Laatst gecheckt: