Dier · Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk
Gewone regenworm
Lumbricus terrestris – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
De gewone regenworm eet dode bladeren en maakt er grond van. Hij heeft geen ogen, geen longen en geen botten, en bouwt in alle stilte de bodem op waarin bijna al het andere op het land groeit.
Fotocredit: Donald Hobern (CC BY 2.0) · Wikimedia Commons
Gewone regenworm: waar leeft het?
Thuis: Vochtige grond in tuinen, akkers en bossen in Europa, en inmiddels op bijna alle werelddelen.
In het wild leeft het in deze landen: Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, de Verenigde Staten.
In het kort
Volgroeid: 20–25 cm uitgestrekt. Het weegt ongeveer 0 005 kilo. Op het menu: planten.
Het verhaal erachter
Een regenworm ademt door zijn huid. Daarom moet hij vochtig blijven, en daarom komt hij naar boven als regen zijn gangen onder water zet. Ogen heeft hij niet, alleen cellen die licht van donker onderscheiden, en hij werkt 's nachts: hij strekt zich uit zijn gang, pakt een gevallen blad en trekt het naar beneden om het op te eten. De gangen gaan twee meter diep en dieper; ze laten lucht en water in de bodem, terwijl de poep van de worm het blad door de grond mengt. Charles Darwin bekeek regenwormen veertig jaar lang en maakte ze in 1881 tot het onderwerp van zijn allerlaatste boek, waarin hij uitrekende hoeveel grond ze omwoelen. Er zit een keerzijde aan. Deze worm hoort in West-Europa thuis. De noordelijke bossen van Noord-Amerika groeiden na de ijstijd tienduizend jaar zonder ook maar één regenworm, en hun planten hebben een dikke laag onverteerd blad nodig. Waar vissers overgebleven aas hebben weggegooid, eten de wormen die laag weg en verandert de bosbodem. Hetzelfde dier is thuis tuinman en elders indringer.
Op de wereldbol vinden
Gewone regenworm is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Waarom komen regenwormen bij regen naar boven?
Een worm ademt door zijn huid en heeft lucht in de bodem nodig. Als regen zijn gangen vult, komt hij naar boven; en op natte grond kan hij bovendien veel verder reizen zonder uit te drogen.
Leven twee helften van een doorgesneden worm verder?
Nee. Dat is een broodje aap. Alleen de voorste helft, die met de mond en de belangrijkste organen, maakt enige kans om te genezen, en dan nog alleen als de snee ver genoeg naar achteren zit. De achterste helft gaat altijd dood.
Hoe kan een regenworm een probleem zijn?
In het noorden van Noord-Amerika waren er na de ijstijd tienduizend jaar lang geen regenwormen, en de bossen daar groeiden op met een dikke laag gevallen blad. Ingevoerde wormen eten die laag op, en de planten die hem nodig hebben verdwijnen.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: