Dier · Verenigde Staten, Mexico
Gilamonster
Heloderma suspectum – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
Het gilamonster is een zware zwart-oranje woestijnhagedis met schubben als kraaltjes en een van de heel weinige hagedissen met een giftige beet. Hij beweegt langzaam en leeft grotendeels onder de grond.
Fotocredit: ALAN SCHMIERER (CC0) · Burgers' Zoo (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Het gilamonster: waar leeft het?
Thuis: Rotsige woestijnen en droog struikgebied in het zuidwesten.
In het wild leeft het in deze landen: de Verenigde Staten, Mexico.
Beschermingsstatus volgens de IUCN: bijna bedreigd.
In het kort
Volgroeid: tot 56 cm lang, staart meegerekend. Het weegt ongeveer 0,7 kilo. Op het menu: vlees.
Het verhaal erachter
Een gilamonster is gebouwd om te wachten, niet om te jagen. Het zit ongeveer negentien van de twintig dagen in holen en onder stenen, en komt vooral in het voorjaar tevoorschijn, als er overal eieren liggen. Eén maaltijd kan een derde van het eigen gewicht wegen, en het vet in die dikke staart houdt het dier wekenlang op de been. Het gif zit in klieren in de onderkaak en spuit niet zoals bij een slang: de hagedis moet bijten en vasthouden terwijl het gif langs groeven in de tanden loopt. Een beet doet vreselijk pijn, maar is voor een gezonde volwassene bijna nooit dodelijk. Uit dat gif kwam exendine-4, de basis van een medicijn tegen diabetes.
Op de wereldbol vinden
Het gilamonster is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Is het gilamonster gevaarlijk voor mensen?
Zijn beet is giftig en vreselijk pijnlijk, maar voor een gezonde volwassene bijna nooit dodelijk. De hagedis is traag en schuw en bijt alleen als iemand hem oppakt of klemzet.
Waarom heet het een gilamonster?
Hij is genoemd naar de Gila, een rivier in Arizona, waar vroege natuuronderzoekers hem vonden. Het woord monster slaat op zijn formaat en sombere uiterlijk, niet op zijn gedrag.
Hoe vaak eet een gilamonster?
Zelden. Het eet soms maar een handvol grote maaltijden per jaar, elk tot een derde van zijn eigen gewicht, en teert daartussen op het vet in zijn staart.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: