Dier · Verenigde Staten, Mexico
Amerikaanse degenkrab
Limulus polyphemus – zo heet dit dier in de taal die wetenschappers over de hele wereld delen.
De Amerikaanse degenkrab is een helmvormig zeedier met negen ogen en lichtblauw bloed, en het is helemaal geen krab maar een familielid van de spinnen. Zijn groep bestaat al zo'n 445 miljoen jaar.


Fotocredit: Kaldari (CC0) · Hans Hillewaert (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
De amerikaanse degenkrab: waar leeft het?
Thuis: Ondiepe zandbaaien langs de Amerikaanse oostkust.
In het wild leeft het in deze landen: de Verenigde Staten, Mexico.
Beschermingsstatus volgens de IUCN: kwetsbaar.
In het kort
Volgroeid: tot 60 cm lang, staartstekel meegerekend. Het weegt ongeveer 2 kilo. Op het menu: vlees.
Het verhaal erachter
Onder dat bruine schild loopt een dier op tien poten, dat wormen en schelpen fijnmaalt met borstels op diezelfde poten, want kaken heeft het niet. De lange stekel achteraan is geen wapen: de degenkrab gebruikt hem als hefboom om zich weer om te draaien als een golf hem op zijn rug legt. In lentenachten rond volle maan komen er in Delaware Bay duizenden aan land om eieren in het zand te leggen, en precies dan arriveren trekvogels die zich eraan vol eten. Het lichtblauwe bloed bevat koper in plaats van ijzer en stolt zodra het bacteriën raakt. De geneeskunde test daarmee of vaccins en infusen kiemvrij zijn, dus worden veel dieren gevangen, afgetapt en losgelaten, en de soort gaat achteruit.
Op de wereldbol vinden
De amerikaanse degenkrab is er als een piepklein figuurtje dat ademt en om zich heen kijkt. Van ver weg is de planeet alleen een blauwe bol; de details komen als je inzoomt, en deze hier verschijnt zodra je dichtbij genoeg bent. Op de wereldbol openen.
De plek ligt precies op zijn echte coördinaten, niet ergens in de buurt – dezelfde getallen die hierboven bij de feiten staan. Zet je de laag voor dit soort plekken uit, dan verdwijnt hij weer; de knoppen daarvoor staan rechts langs de rand.
Vragen die kinderen stellen
Is een degenkrab echt een krab?
Nee. Ondanks de naam hoort hij bij een eigen groep, die dichter bij spinnen en schorpioenen staat dan bij krabben. Zijn poten en monddelen verraden dat.
Waarom is het bloed van een degenkrab blauw?
Omdat het zuurstof vervoert met koper in plaats van ijzer, en koper wordt lichtblauw zodra zuurstof eraan vastzit. Ons bloed gebruikt ijzer en is daarom rood.
Kan een degenkrab met zijn staart steken?
Nee. De stekel ziet er gevaarlijk uit, maar bevat geen gif en wordt tegen niemand gebruikt. Het dier zet hem in het zand als hefboom om zich om te draaien.
Waar deze cijfers vandaan komen
Alle getallen op deze pagina zijn vóór publicatie nagekeken in openbare naslagwerken. Waar bronnen het echt niet eens zijn, zegt de tekst dat erbij.
Laatst gecheckt: