Büyük soru
Deniz neden mavidir?
Deniz mavi görünür, çünkü su kırmızı ışığı emer ve mavi ışığı saçarak gözlerine geri gönderir; gökyüzünü yansıttığı için değil. Su ne kadar derin ve berraksa, o kadar çok kırmızı ışık emilir ve geriye mavi kalır.
Işık Renklerden Oluşur
Güneş ışığı beyaz görünür, ama aslında gökkuşağının bütün renklerinin bir karışımıdır ve her rengin dalga boyu farklıdır. Işık suya çarptığında su molekülleri bazı dalga boylarını emer, bazılarının ise geri sekmesine izin verir. Kırmızı, turuncu ve sarı ışığın dalga boyları daha uzundur ve su bunları en hızlı, çoğu zaman ilk birkaç metrede emer. Mavi ışığın dalga boyu daha kısadır; bu yüzden o da emilmeden önce çok daha derine kadar ulaşır ve bir kısmı geri sekerek gözlerine doğru döner. Bir plajdan ya da bir tekneden denize baktığında gördüğün şey, işte bu geri dönen mavi ışıktır.
Gökyüzünün Yansıması Değil
Birçok kişi denizin sadece mavi gökyüzünü aynalar gibi yansıttığı için mavi olduğunu düşünür, ama asıl neden bu değildir. Bunu kendin de kontrol edebilirsin: Deniz bulutlu, gri bir günde de mavi görünür, oysa yansıtacak mavi bir gökyüzü yoktur. Bir bardaktaki birazcık su neredeyse renksiz görünür, ama aynı su okyanusta mavi görünür; çünkü orada emilmenin gerçekleşmesi için yeterli derinlik vardır. Sakin bir deniz yüzeyi gökyüzünü biraz yansıtır ve bu ona gümüşi bir parıltı katabilir. Ama okyanusa o koyu mavi-yeşil rengini veren şey bu ince yansıma değildir.
Bazı Denizler Neden Yeşil Görünür?
Her deniz aynı mavi tonunda değildir, çünkü su nadiren saftır. Yüzeye yakın yüzen fitoplankton denen minicik canlılar, klorofil adlı yeşil bir boya maddesi içerir. Klorofil mavi ışığı emer ve onun yerine yeşil ışığı yansıtır. Nehirlerin getirdiği tortu, kıyıya yakın yerlerde karışan kum ve çürüyen bitkilerden suya karışan maddeler de rengi değiştirebilir. Böylece bazı kıyı suları yeşil, kahverengi, hatta kırmızımsı görünür. En berrak ve en mavi su genellikle karadan uzakta, açık okyanusta bulunur; çünkü orada ışığın geri sekme biçimini değiştirecek pek tortu ya da plankton yoktur.
Kendin dene
Şeffaf bir bardağı ve derin, beyaz bir kovayı musluk suyuyla doldur. Bardaktaki su renksiz görünür. Ama parlak ışıkta kovaya yukarıdan bak: Hafif mavi bir renk göreceksin, çünkü artık suyun kırmızı ışığı emmesi için yeterli derinlik vardır.
Çocukların sorduğu sorular
Deniz gökyüzünü yansıttığı için mi mavi görünür?
Hayır, denizin mavi rengi esas olarak suyun kırmızı ışığı emmesinden ve mavi ışığı saçmasından gelir; yukarıdaki gökyüzünü yansıtmasından değil. Deniz gri bulutların altında bile mavi kalır. Bu da yansımanın asıl neden olmadığını kanıtlar.
Okyanus neden bazen yeşildir?
Okyanus suyu, içinde çok fazla fitoplankton olduğunda yeşile döner. Fitoplanktonlar, yeşil ışığı yansıtan klorofil adlı bir boya maddesi taşıyan minicik canlılardır. Kıyıya yakın yerlerde nehirlerin getirdiği tortu ve başka maddeler de rengi değiştirebilir.
Derin su sığ sudan daha mavi midir?
Evet, derin su genellikle daha dolgun, daha koyu bir mavi görünür. Çünkü ışık geri sekmeden önce kırmızı, turuncu ve sarı ışığın emilmesi için daha uzun bir yol vardır. Sığ su ise çoğu zaman daha açık ya da turkuaz görünür.